Gwerz war vuhez hag oberoù an Ao. markiz a Gervarker

Genre
Poetry
Language
Breton
Source
Saint Brieuc, René Prud’homme, 1905
Notice
The spelling has been modernized, but some forms (mutations, verbal particles...) has been kept.
Transcription
Sébastien Marineau
In the same work :

    d’an Ao. Ar Garreg
    war don Al labourer (Barzhaz-Breizh)

E tu kuzh-heol da Vro-C’hall ez eus un douar lannek,
Treuzet gant div chadennig menezioù krenn meinek,
Fouetet gant dour ar mor bras, goloet a groazioù,
Chapelioù hag ilizoù, savet gant hon tadoù.

An dud a vev er vro-se a zo kreñv ha kalet,
’Vel n’ez eus ket er broioù hiriv darempredet ;
Derc’hel a reont d’o gizioù, d’o yezh kozh ha d’o feiz,
Anvet em eus ar vro-se : Breizh-Izel, va bro Breizh !

Mat ! er vro-se benniget, damdost da Gemperle
E kastell Plessis-Nizon ’c’hanas La Villemarqué,
Er bloaz mil eizh kant pemzek, eus ur ouenn enoret,
A roas dezhañ gwad yac’h gant un anv brudet.

Ar beorien, ar re boaniet, a gave degemer
Gant an Itron kalonek, perc’hennez ar maner,
Dre labour ha kalz aked e rentas ar yec’hed
D’ur baourez kaezh kannerez n’he doa mui kar ebet.

Houmañ, dre anaoudegezh a gane d’an Itron
He c’haerañ kanaouennoù gant karantez gwirion ;
Darn anezho zo chomet e-pad meur a vloavezh
E maner kozh Keransker, ’n ul levr keginerez.

D’an oad ur bloaz warn ugent, La Villemarqué a ya
Da skol vras an dielloù gant youl da studiañ ;
Unanet gant mignoned yaouank ha kalonek,
E reas ur vad souezhus dre galz skridoù gouiziek.

’Touez e labouroù kentañ e kavomp ur studi
Diwar-benn Bosenn Elliant, hag a ra douetiñ
Ar pezh a goun Teodor eus barzhoniezh e vro,
Ar pezh a c’hoanta ober, an hent a gemero.

Gwelet a reer, d’an ampoent, e laboure dija
War e levr kaer Barzhaz-Breizh, al levr dudiusañ,
Pa oe graet dezhañ ’n enor gant ministr ar studi
Da vonet betek Bro-Saoz evit ur gevridi.

An holl ’an’vez ar gouelioù kaer ha dispar a vez
Bep bloavezh e Bro-Gembre evit enor ar yezh.
Gant pegen bras levenez o gwelas Teodor,
A santas e garantez o kreskiñ ’vit Arvor !

Aes eo entent al labour gant Teodor boulc’het
Evit dastum en ul levr Barzhaz ar Vretoned :
Gwerzioù ha sonioù fentus, kanaouennoù seder,
Abaoe meur a gantved kanet e pep karter.

Bloaz goude ’moa distroet, e c’hane Barzhaz-Breizh,
Ul levr leun a ouiziegezh, a garantez, a feiz !
Ul levr eus ar re gaerañ a zo bet graet biskoazh,
Hervez testeni uhel kalz a dud desket bras.

Piv ’lavaro levenez an holl gwir Vretoned,
Ha zoken ar souezhenn eus tud gouiziek ar bed,
Pa weljont al levr dispar, ken din a veuleudi,
’Us d’hor bro ger Breizh-Izel ’vel heol o lugerniñ !

Hersart de La Villemarqué oe skoet e galon
Gant lidoù leun a veurded, gouelioù bras Iwerzhon,
Gouestlet evit enoriñ Barzhed ha brezhoneg,
Ivez evit unaniñ an holl Vreudeur keltiek.

Dre labour ar gwir Vreizhad, er gêr a Sant-Brieg,
Ur bloavezh e oe gwelet Bretoned kalonek,
Eus pevar c’horn Breizh-Izel, eus Breizh-Tramor zoken,
Gant karantez virvidik unanet da viken.

Pell a oa La Villemarqué gant e itron nec’het,
A wele sklêr o fallaat he nerzh hag he yec’hed ;
Dilezet en devoa krenn an holl lec’hioù trouzus
Evit entent ouzh e c’hwreg, ar vaouez speredus.

An itron La Villemarqué e-pad ma’z oa bet kreñv,
Oa evit ar skrivagnier un nerz, ur sklêrijenn ;
Er bloaz dek ha tri ugent e varvas pell diouzh Breizh,
O teuler holl er glac’har tiad tud ar Markiz.

Eus maner kozh Keransker ec’h heulie labouroù
Tud gouiziek, tud a furnezh, o vale ’n e roudoù ;
Gwelet ’rae gant levenez an had gantañ skuilhet
O tiwan, hag o tougen bleuñv ha frouezh furmet.

Eñ eo en doa da gentañ d’ar bed holl diskuilhet
Teñzorioù barzhonek Breizh betek neuze kuzhet ;
Hag eno, a-nebeudoù, evel en ur feunteun,
Bro-C’hall ha broioù estren a glaske ’r sklêrijenn.

En diwezh La Villemarqué a guitaas ar bed-mañ
D’an eizh eus a viz kerzu, nav bloaz a zo bremañ,
A-douez an dud a gare, e maner e dud kozh,
Evit monet, a dra sur, war-zu ar Baradoz.

Ni hon eus lec’h da grediñ ez eo Hersart eürus,
A-vihanik e kare perdiñ ’r Salver Jezuz,
Betek an deiz diwezhañ, daoust ma’z oa dinerzhet,
E lavare an ofis en e levr melenet.

Keuziomp-eñ holl, Kenvroiz, keuziomp hon difennour,
Dalc’homp betek an diwezh koun hor madoberour ;
Pedomp an Aotroù Doue da zegas en hor bro
Tud gouiziek heñvel outañ, a ray ar vad d’o zro.