un Dreuflezenn da Baol gornek

Rumm
Kontadennoù & Danevelloù
Yezh
Brezhoneg
Orin
Sant Brieg, Moulerezh Sant Gwilherm, 1909
Evezhiadenn
Reizhet hon eus an doare-skrivañ, ha dalc’het hon eus gant troiennoù orin (ar c’hemmadurioù, ar rannigoù, h.a.).
Treuzskrivañ
Sébastien Marineau
En hevelep levr :

Ur wech ez oa, ur wech n’ez oa ket, hag ur wech ez oa bepred. Ur wech eta ez oa ur paotr, Yann e anv, ha n’en doa ket madoù er bed-mañ nemet Janed e wreg, un ti diouzh feurm, hag ur c’harrdi e lec’h ma tastume e loenedigoù. Daoust d’o nebeut a zanvez, an daou bried yaouank a yoa meurbet eürus, ha n’o doa ken aon nemet e tevje o zi, e kouezhje ar c’hleñved war o chatal, hag e teuje... an diaoul davet o ene.

Ar c’hleñved ne gouezhas ket war ar chatal ; an tan-gwall avat a deuas, hag an diaoul ivez.

Un nozvezh, e-pad ar goañv, edont kousket kalet o daou, hag e raent huñvreoù dudius. Yann a wele dezhañ ur verc’hig eus ar c’hoantañ, heñvel-mik ouzh he mamm Janed, ha Janed a grede dezhi kaout ur paotrig brav-tre ha ken heñvel ouzh e dad ! Un trouz bras a reas dezho dilammat eus bro an huñvroù. Klevet a raent a-dost dezho, evel roc’hel un den dizalanet, hag ivez strakadennoù spontus hag a rae soñjal er paourkaezh tud taget gant ur paz ha ne zistag ket diouto.

Yann a savas hag a yeas en ul lamm betek ar prenestr koad.

Ar c’harrdi, un tammig disparti etrezañ hag an ti, ar c’harrdi, tra euzhus ! a yoa krog an tan gwall ennañ, un tan spontus da welet, dreist-holl e-kreiz an noz. Ar roc’hel a grede dezho klevet e oa trouz an tan, hag ar strakadeg an doenn hag an treustoù o terriñ dindan nerzh an tan.

Lakaat e leroù, redek d’ar c’hraou, digeriñ an nor ha leuskel da vale an deñvedigoù pour hanter-varv gant ar spont, an dra-se holl a oe graet, me ’lavar deoc’h, e berr amzer. Poent-bras e oa. Ma vije degouezhet ur c’hard eur diwezhadoc’h e oa graet gant e chatal, ar mogerioù a gouezhe en o foull.

Yann a zirollas da ouelañ o welet ur seurt darvoud. N’en doa asurañs ebet ouzh an tan-gwall, kredabl eo ; da vihanañ ar paperoù kozh n’eus anv ebet ganto diwar-benn an dra-se, abalamour, moarvat, n’oa ket c’hoazh eus ar seurt emglevioù d’an ampoent.

– An diaoul, m’hen argas ! eo a zo, kredabl, o c’hoari e benn ! a lavaras Yann o sachañ war e vlev.

– Ya, me eo, hag evit reiñ skoazell dit, mar ’c’heus c’hoant ! a lavaras ivez kerkent ur vouezh meurbet dichek.

An diaoul du, sec’h ha lous, a yoa eno, sonn en e sav, evel ur berc’henn, war relegoù ar c’harrdi. Yann a anavezas mat anezhañ  diouzhtu. Soñj en doa da vezañ gwelet e skeudenn en ul levr kozh. Hag eñ da lammat e dog diwar e benn.

– Perak e ouelez, genaoueg ? eme an diaoul dezhañ.

– Siwazh ! n’em eus nemet re a lec’h da ouelañ, pa ’mañ va c’hraou, va holl feadra o teviñ.

– O teviñ ?... Peuh ! ur stal gaer !... Me a zo o teviñ abaoe pell-bras a zo, ha n’on ket c’hoazh rostet. Asa ! greomp, mar kerez, ur marc’had... Neketa ?... Me a zo un diaoul madelezhus-kenañ e-keñver an dud. Setu erru an deiz, hag arabat e ve din bezañ war douar ar re vev pa savo an heol ; dont a rin avat en noz a zeu, ha neuze, m’hen tou dre va c’herniel, a-raok m’en devezo kanet ar c’hilhog, ur c’harrdi nevez a vezo savet un tamm mat kaeroc’h eget egile.

– Re vadelezhus eo ez oc’h, aotroù, ha n’ouzon penaos...

– O, me ’oar, me ! Ur mab ac’h eus ?

– N’em eus ket, siwazh !

– Ur verc’h ?

– Kennebeut !

– Dimezet ’out ?

– Ya, aotroù, d’ur wreg yaouank a seitek vloaz, koant evel ur rouanez. Kenañ e kar ac’hanon, hep fougeal...

– Mont mat a ra an traoù ganeomp, eme an droug-spered o c’hoarzhin fall ; he ! he !... Ur bugelig ho pezo marteze dizale... Evit ar c’harrdi a savin dit e roy din ene da vugel a zeuio ?... Talvezout a ra, ha ne gav ket dit ?

– Aotroù, eme Yann, mont a ran da c’houlenn ali va gwreg.

– Tra ! tra ! Lavar ya pe nann diouzhtu.

– Ya eo neuze, eme Yann o stouin e benn.

An heol a yoa o sevel, hag an diaoul a yeas kuit en ur vogedenn.

An deiz a dremenas, ha Yann n’en doa c’hoazh lavaret netra d’e wreg eus ar pezh a yoa bet etrezañ hag an diaoul. Glac’haret-bras e oant o daou, eñ abalamour m’en doa gwerzhet un ene d’an diaoul, hi abalamour d’ar c’hraou devet ha d’al loened a chome evel-se hep goudor.

E-kreiz an noz e oent dihunet adarre gant un trouz spontus. N’oa ket a dan en-dro-mañ, nag a strakadeg kennebeut. Klevet a raed avat ar vein o sevel hag o kouezhañ war ar plankennoù, tud war vale o sevel skeulioù ouzh ar mogerioù, ha, dreist pep tra, ur vouezh, mouezh un daonet o youc’hal evel ma c’hell ober Lusifer, priñs an droug-speredoù : Buanoc’h !... Buanoc’h c’hoazh !...

Satan eo a yoa oc’h ober hervez e lavar.

– Petra ’zo ’ta Yann ? eme Janed darev da sevel eus he gwele.

– Netra !

– Mard eo gwir !

N’helle mui nac’h pelloc’h. Nag a daolioù golvazh a yoa o vont da gouzhañ warnañ ! Nag a glemmoù, a youc’hadennoù mantret ez ae da glevet !...

Ha padal ne oe netra eus an traoù-se holl ; en enep eo. Janed a zirollas da c’hoarzhin !

– N’eus ken ? emezi. Lavaret ec’h eus a-raok ma kano ar c’hilhog, pe ne vezo netra c’hraet ?...

– Ya, teir gwech siwazh ! ya, evel-se en deus lavaret.

– Mat-tre ! Ro din al letern, ha kerzh da gousket e peoc’h.

O vezañ kemeret he dilhad war c’horre ez eas da graou ar yer, al letern war alum ganti en he dorn. Ar c’harrdi a yoa savet uhel, n’oa ket echu evelato, pell ac’hano !
Janed a gavas an diaoul, war he hent.

– Salud deoc’h, aotroù ’n Diaoul, emezi, ha penaos emañ ar bed ganez ?

– Ha te, piv ’out-te ?

– Me eo Janed, gwreg Yann, hep m’am befe an disterañ c’hoant da roiñ dorn deoc’h !...

– Plac’h divezhet ! Livirit din ’ta, goaperez daonet, bigodez aheurtet, pegement hoc’h eus gouelet p’ho peus klevet peseurt marc’had a zo bet etre hoc’h hini kozh ha me, Satanas, priñs an droug-speredoù. Ha gouzout a rit-hu e vezo din ho kentañ ganet plac’h pe baotr, evit bezañ un daonet eveldon ?

– Ha gouzout mat a reomp, eme Janed, ha daoust da se n’em eus ket gouelet. N’eo ket avat ma vije plijadurus roiñ e vugale d’un aotroù vil eveldoc’h, met petra ’m bije-me gounezet a ouelañ hag o klemm ? Daoust ha galloud a rae Janed dizober ar pezh a zo bet graet gant Yann ?

– A zo gwir ha lavaret mat, komerez, a respontas an diaoul. Kendalc’hit, me o ped, gant an hent-se, hag e teuot un devezh da luskellat ho krouadur pe da zerc’hel kompagnunezh dezhañ da Gêr-Satan. Rak, klevit mat, ho krouadur a vezo un droug-spered. Setu ar c’harrdi o vont da vezañ peurechuet. A-benn un hanter-eur e vezo graet al labour, hag ar c’hilhog n’en devezo ket c’hoazh kanet.

– Ha krediñ a rit-hu an dra-se ? eme Janed. Me ’oar petra ’meus da ober, ha fiziañs am eus e kano va c’hilhog a-raok ma kav deoc’h. Graet em eus bremaik ur bedenn verr...

– Ha da biv ’ta ? a c’houlennas an diaoul.

– O n’e ket deoc’h-hu ; n’ho pije ket va selaouet. Hep kasoni, aotroù ’n Diaoul, e lezan ac’hanoc’h, hag hep lavaret kenavo an distro ebet.

Satan a zistroas da gaout e labourerien, ha Janed a yeas eus he zu, o lavaret « A-raok m’en devezo kanet ar c’hilhog ! »

En ur c’horn eus ar porzh ez oa ur c’hilhog a-bouez o chom en un toullig lojenn goad.

Janed a gerzhas di ; bountañ ’reas an nor gant un taol glin, ha neuze e skoas sklêrijenn al letern war an dihuner-mintin kousket kalet e teñvalijenn an noz.

Al loen kaezh a zihunas en un taol krenn, dallet gant kement a sklêrijenn ; hag, o krediñ edo an heol o parañ, ec’h astennas e c’houzoug da ganañ kanaouenn an deiz.

Ur youc’hadenn skiltrus leun a gounnar a oe klevet neuze, ha prestik goude, trouz goloet un niver bras a dreid o vale war an douar kalet.

An diaoul taped a zoare a dec’he, hag e vicherourien a yae, lostek war e lerc’h.

Ar c’harrdi a chome en e sav, diazezet mat, n’oa ket avat peurechuet. Pemp munut diwezhadoc’h, an ifern a vije bet trec’h.