V Diviz

Genre
Théâtre
Langue
Breton
Source
Vannes, Lafolye frères, 1908
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

AN HEVELEP TUD, SKOEDERIEN o tougen lodennoù armoù ur marc’heg, TUD A VREZEL, MARC’HEIEN

FILIP o pignat war e gador
Gouzout a rit, marc’heien, evit petra ’omp bodet amañ. Emaomp o vont da sevel un dijentil yaouank d’an enor da vezañ hor breur en armoù. Hen anaout a rit ; hogen, evit sentiñ ouzh al lezennoù douget gant Arzhur-an-Daol-ront a behini e toug an anv, emañ o vont da vezañ ardamezet dirazoc’h, goude m’en devezo graet etra va daouarn an anaoudegezh eus va galloud warnañ ha war e stadoù, evel gwaz eus kurunenn Bro-C’hall. Da Arzhur. Duk a Vreizh-Izel, tostait, ha grit ho kinnig doujus.

ARZHUR o lakaat e zaouarn e re ar roue
Aotroù, me, Arzhur a Vreizh, a deu da vezañ ho ten, hoc’h hanterer, evit ar pezh a sell ouzh va Breizh ha va stadoù a Boatou, eus ar Men, eus an Touren hag eus an Añjou.

FILIP
Ha me, hoc’h aotroù, a ro deoc’h va galloud war an douaroù-se, evel m’o deus hen disklêriet deoc’h an aotrounez am eus kaset da lidoù ho kurunidigezh.

ARZHUR
A-enep n’eus forzh piv, me a zifenno bepred ho korf, hoc’h enor, hag e touan ho tennañ a brizon hag a bep seurt riskl, ha goude ma rankfen en em lakaat va-unan en ho lec’h.

FILIP
Test ’oc’h holl, marc’heien ha soudarded, eus an testenioù a vignoniaj a zegemeran hiriv eus a-berzh an duk Arzhur, gwaz a Vreizh-Izel. Ober a ran da’m zro al le d’ho sikour kement gwech hag ho pezo ezhomm ac’hanon. Arzhur, ha n’ho peus-hu da glemm eus den ?

ARZHUR
Aotroù roue, anaout a rit troioù fall Yann Dileve, va eontr. Gouzout a rit penaos en deus enep pep gwir laeret ur gurunenn hag a yoa din. Ouzhpenn-se, emañ dre drubarderezh o paouez laerezh ivez ar Poatou diganin. Ar rouanez gozah Eleonor a zo he-unan oc’h hentañ ar soudarded.

FILIP
Roiñ a ran deoc’h daou c’hant soudard hag a stourmo gant ho sujidi feal a Vreizh-Izel. Hoc’h aliañ ’ran da zigeriñ ar brezel hep gedal pelloc’h. Pa vo echu ganin brezel an Normandi, me a yelo a-unan d’ho kaout, pe a gaso va mab.

ARZHUR
Ho trugarekaat a-greiz kalon, aotroù.

Pellaat a ra.

LAN a dosta ouzh Arzhur, a ginnig dezhañ e zorn, hag a gas anezhañ dirak an tron.
Aotroù roue, ha c’hwi, marc’heien, plijit ganeoc’h degemeret pedenn an dijentil-mañ, servijer d’Arzhur Veur, a c’houlenn bezañ degemeret marc’heg.

FILIP
Piv a ginnig anezhañ, ha piv a gomzo evitañ ?

LAN
Me, Lan, kont a Zinan, ar c’hoshañ eus marc’heien Breizh-Izel.

FILIP
Eus a be lignez e teu ho filhor ?

LAN
A lignez uhel ha direbech.

FILIP
Peseurt taolioù-kaer en deus bet graet en emgannoù ?

LAN
N’en doa ket a oad a-walc’h c’hoazh evit brezeliñ. Hogen, desket-bras eo war ouiziegezh an armoù, ha gouzout mat a ray embreger ar goaf hag ar c’hleze.

FILIP
Pe anv en deus ?

LAN
Arzhur a Vreizh-Izel, mab Jafrez an Eil, hag an dukez vat Koñstañs.

FILIP
Mat eo. Bennozh deoc’h, marc’heg kalonek. Savit, den yaouank ! Ra vezo e kalonoù an holl ar garantez virvidik em eus evidoc’h ! Komzit d’ho tro. Perak e c’hoantait bezañ graet marc’heg ?

ARZHUR
Evit heuliañ penn-da-benn dlead ar marc’heg.

FILIP
Marc’heien, e glevet hoc’h eus. Ha plijout a rafe deoc’h e zegemeret en hon touez ? An holl varc’heien a astenn o dorn evit diskouez e roont o asant ; an dud a vrezel a stou o c’hlezeier. Ar roue a gomz bepred. Tostait, duk a ouenn uhel ! Degas a reer ur gador vourret dirak tron ar roue. Lan a zegas Arzhur betek enni. Kinnig a reer d’ar roue ur votez ler gentr outi ; hemañ hel laka ouzh troad Arzhur ; ur marc’heg all a wisk dezhañ ar roched houarn, hag an traoù all a servije d’ar varc’heien. Un all a laka dirak ar roue ur c’hleze gant e c’houriz. Ar roue her ro da Lan, hag hemañ hel laka ouzh Arzhur, en ul lavaret : Degemerit ar c’hleze-mañ a oe spontus etre daouarn ho tad !

ARZHUR oc’h e dennañ eus e c’houin.
O te, hag a zo bet graet pounner ha santel gant va zad, na repozi mui ken am bezo bet adarre degouezhioù va zud kozh.

FILIP
Marc’heien, degemeromp e le. Da Arzhur. Gouezit penaos an neb piv bennak a ya enep e c’her a denn warnañ mallozh an Doue bev ha mallozh an dud. Arzhur Veur eo en deus lavaret kement-mañ evit ar wech kentañ.

ARZHUR gant e gleze noazh, a laka e zorn e dorn ar roue ; an holl varc’heien a denn o c’hlezeier ; ar roue en e sav.
Dirak Doue hag ar c’hleze-mañ, me ’dou bezañ bepred feal da’m feiz, da’m friñs ha d’an enor ; gouestlañ ’ran va buhez da sikour ar re izel, da skoazelliñ an dud eeun ; harpañ ’rin dreist-holl an dud divlam gwasket a enep pep gwir hag ivez pep pleg mat gwall-gaset. Ar roue a ro dezhañ tri daol war e skoaz gant plad e gleze, o lavaret :

FILIP
Ober a ran ac’hanout ur marc’heg, en anv Doue, an Itron Varia hag an Aotroù Sant Denez. Bez kalonek, dispont hag eeun ! Neuze ar varc’heien a ra salud an armoù, ar soudarded a ziskenn o goafoù. Diwezh zo d’al lidoù. Hastit bremañ, va c’henderv a Vreizh-Izel, mont d’ar Poatou, ha chañs vat deoc’h !

Sonadegoù a glever er-maez, kemmesket gant youc’hadennoù ar soudarded.