Pardon Santez Barbon

Genre
Poésie
Langue
Breton
Source
Les sources sont particulières à chaque texte
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Précisions
Annales de Bretagne, numéro XVIII, 1902, pp. 505 et ss. – Sixième prix de sône, mention très honorable concours de recueils au concours organisé par l'Union Régionaliste Bretonne à Quimperlé en 1902.
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

   I

Ne gan ket c’hoazh ar c’hog ha n’eo ket gouloù deiz,
Kloc’h bras Santez Barbañ a vrall war ar menez :
Lâret a ra sklentin d’an dud dibun tostaat,
Pe ’ba ’n ofer’n gentañ n’erruint ket avat.

Hiriv emañ pardon patronez ar Faoued ;
Eus a bell hag a dost e teuer d’he gwelet
En he chapel mein-dailh e reier Marek-Bran,
Ur burzhud a chapel mar zo dre Vreizh unan.

Skoachet e pleg ur roc’h diouzh kostez ar menez
Ha kuzhet en delioù evel neizh un evn-gwez,
Noz-deiz ar stêr Ele a gas boubouilh he dour
Betek-he diouzh ar stank, ’vel ur ganaouenn flour.

En diabarzh ’weler war gwer ha mogerioù
Buhez ar verzherez koulz hag he burzhudoù ;
N’eus ket ul lec’h kaeroc’h na dreist-holl gwell choazet
Da neb a gar pediñ pell eus trubuilh ar bed.

Met d’an devezh gouel-mañ, eus n’ouzon pet parrez,
Ur bobl tud a zered d’enoriñ ar santez ;
Leun eo an div viñs mein, leun eo pont Sant-Mikael,
Leun eo an holl hentoù a vleini d’ar chapel.

Pep eur, ’hed ar mintin, un ofer’n ’ve lâret ;
Ar bobl a gresk dalc’hmat betek an ofer’n-bred,
An engroez a zo stank a-zalek beg al lann,
Ken stank ma verv an dud e-giz un taol gwenan.

– « Hola ! Fablijenn kaezh, Per ar Park, Gwilhemod,
Kospereg, Kemener, Gof, ar Vern ha Mahod,
Dibilh ! eme Stanis ; kemeromp bep a blad ;
Savari a werzho niver a brofoù mat. »

Hag, e-pad e poaniont kloar ha beleien
Da ganañ an ofer’n eus holl nerzh o c’horzenn,
Ar seiz o’ac’h kalonek, a-dreuz ar bobl fidel,
A serr un eost arc’hant en-dro d’al lec’h santel.

Na piv ’vo estonet ?… Soñj ho peus holl, me ’gred,
Pegement an arnev ’hed an hañv ’noa trouzet :
Gant aon eus ar gurun, gant aon eus an tan-gwall
E-leizh o doa pedet ar santez d’o diwall.

  II

Ah ! tud vat Breizh-Izel, dirak Santez Barbañ
Na pedennoù a feiz a skuilhit en deiz-mañ !…
Na piv ’lâro ivez pegement a c’hrasoù
A ray Doue dezhi evit hoc’h ezhommoù ?…

Setu an añjeluz o son d’an taol kreisteiz
Hag ar bardonerien ’n em strew dre ar menez ;
Lod dindan al liñsel az a da glask merenn,
Lod d’ar c’hêrioù tostañ, lod all war ar c’hlazenn.

An heol tomm, dreist al lann, a c’hoarzh ’barzh an oabl glas,
Al levenez a luc’h war zremm bihan ha bras.
E pep korn an dachenn, oh ! na safar joaius !
Evit yaouank ha kozh, oh ! na devezh eurus !

Krediñ ’rafec’h a-bell klevet kroz ar mor leun
Pa ve gant an tourmant dilusket tre d’an deun,
Pe gourdrouz an avel o tremen ur c’hoad don
E-mesk an derv kozh, ar c’histin hag an onn.

A-dost zo un tourni gant fleutoù, trompilhoù
Gwerzhet d’ar vugale gant mistri ar stalioù ;
Ar re-mañ n’ehanont da hopal a-bouez-penn,
Trec’h d’an everien jistr e-tal ar varrikenn.

An holl baotred ampart en em lazh o sachet
Eus ar c’hloc’h lardet dec’h gant mein glas bruzunet ;
Na dalv ket da zoudard, n’eo nemet un den flak
Neb n’eo ket gouest gantañ d’ober daou daol distag.

Un tolp merc’hed fichet, fleurenn ar yaouankiz,
A ra ur balead ’vit diskouez o c’hoantiz,
A-raok mont d’an disheol da gomz kaer ha seven,
Pe da stlapañ spilhoù e toull-tro ar feunte[u]n.

Ar beorien o-unan, gouliet, mac’hagnet,
Ur poulzad a ankoua o foanioù diremed ;
Kanañ ’reont kantikoù pe gwerzennoù santel,
Ha gwennegoù a gouezh a bep tu ’n o skudell.

N’eus ’met tud diramailh*, marfad a Gêr-Wazi,  [ = tud mav] 
Arouezet war o dremm muzul o sotoni,
Ar re-se a vousc’hoarzh, a gav sempl ar feson
Hor beus-ni d’enoriñ e Breizh hor sent patron.

  III

Lezomp de’ d’ober fae war hor sempladurezh
Ha distroomp buan dirak hor patronez :
Tregern ’ra an draonienn gant an taboulinoù
O c’hervel d’an iliz evit ar gousperoù !

Ar bobl en em vod c’hoazh, evel d’an ofer’n-bred,
Er-maez ha diabarzh d’ar chapel benniget
Hag an holl a asped gant fiañs ar santez
Da daol war bep-hini ur sell a drugarez.

War zivskoazh paotred vat, en ur prosesion,
Bremaik ’vo douget skeudenn koant an Itron
E-mesk kroazioù arc’hant, bannieroù alaouret
A ra lufr d’ar gouelioù e parrez ar Faoued.

Ar c’han hag ar muzik an eil goud’ egile
En em respont er stank tro-war-dro d’ar mene[z],
Hag an holl o klevet un iseurt melodi
A heuilh Santez Barbañ gant ar brasañ dudi.

Heuilh a reont ar santez evit kaout he bennozh
A y-ay gante d’ar gêr a-raok ma vo serr-noz,
A gasent d’o c’herent ma vo an tiegezh
Diwallet a zarvoud e-pad holl ar bloavezh.

Echuet ar pardon, ar c’hloc’h a vrall bepred,
Met trist e son bremañ : selaouit-hen ’lâret :
« Chañs vat ha kenavo d’ar gristenien gwirion
A zo bet er menez ’pediñ Santez Barbon (1) ! »

(1) Er Faoued hag er parrezioù tro-war-dro, Santez Barbañ ’vez anvez Santez Barbon.