Prizonier ar Republik (02) : I
* Nous avons modernisé l’orthographe selon le standard peurunvan, mais nous avons respecté les tournures d’origine (et notamment les mutations et les particules verbales).
* Source : Ar Vro, février et mars 1909

AR PRIZONIER e-unan
Labourer douar kaezh, ar reuzeudig ma’z on !
Setu me, va-unan, stlapet en un toull don,
En ur prizon teñval, e-giz un torfedour...
Ur miz a zo n’am eus nemet bara ha dour
Evit terriñ va naon ; va gwele yen ha lous,
Kalet da’m izili, zo un dornadig plouz.
Amañ e tiwaskan poanioù ar c’haletañ !
Peseurt torfed euzhus am eus-me graet eta,
P’emaon gant al laeron hag an torfedourien
En ur prizon ken brein, en ur prizon ken yen ?
– Peseurt torfed iskis am eus-me graet ? – Siwazh :
D’an amzer a vremañ laeron an hentoù bras,
Muntrerien divalav, ’vez lezet da vale.
Pa vezont prizoniet, ar prizon dizale
A zigor dirazo... hag e reont brasoc’h droug.
– Ur vamm morse na gas he bugale d’ar groug ;
Ar Republik neuze penaos a c’hellfe kas
D’ar groug he bugale, holl paotred a drabas ?
Nann, hor gouarnamant a lez gant plijadur
Ar seurt laboused-noz, dispac’herien hudur,
Da danañ, da laerezh iliz ha manerioù,
Da lazhañ war ar maez kenkoulz hag er c’hêrioù !
– Soudarded gall a-walc’h zo deut d’hor Breizh-Izel,
N’eo ket da lakaat peoc’h : klask beleien zo gwell
Evit o c’has d’ar marv. - Ne glaskent ket labour,
Kavet o deus avat, e Breizh, un enebour
Hag a sko taolioù mat, pounner ha didruez.
Breizhiz zo start, kentoc’h e kollfent o buhez
Eget na ehanfent da zifenn o Doue,
O beleien garet, o bro hag o Roue !
– Me, den kozh, am eus graet evel ar Vreizhiz all,
Ha setu an torfed e c’heller din tamall...
Yenaet edo va gwad gant va zri-ugent vloaz,
N’eus forzh, kavet am eus nerzh-kalon a-walc’h c’hoazh
Evit mont da zifenn hor madoù hag hon tud
Ouzh soudarded ar Republik, ken kriz, ken yud ;
Kalz tud (Doue, bezit truez ouzh o ene !)
A zo bet diskaret gant va falc’h warlene.
Va mibien kalonek, e-kreiz o yaouankiz,
’Vije o nebeutaat an dispac’herien griz
En hor bro, gant o zad ; paotred ar Republik,
Dindan taolioù dispar Gweltaz, Yann ha Laouig,
A zo bet kouezhet stank. Siwazh ! ur miz a zo
Ez int bet holl o zri tizhet gant ar marv !...
A ! Perak an Ankoù am lezas, me o zad,
War o lerc’h d’o gouelañ ha da gaout kalonad ?...
C’hoant am eus d’en em glemm... D’ur c’hristen arabat
En em glemm ouzh Doue ; ar pezh a ra zo mat !
Abaoe m’eo kouezhet an taol-se war hor c’hein,
Ne c’hellan disoñjal ouzh ar C’hallaoued brein.
Soudarded digalon, tud fall ha dizoue,
An diaoul en o c’hreiz, muntrerien o Roue !...
En nozvezh-se e oamp, me ha paotred Poullan,
Kuzhet e maner Stang en ur waremmad lann ;
Skuizh oa hon divesker o c’haloupat ar vro,
Ha setu ni kousket dinec’h, rak tro-war-dro,
Hervez ma kave deomp, n’oa soudard glas ebet...
– Un trubard hor gwerzhas... ha tennoù stank-meurbet
War-dro an hanternoz, hol lakeas war-sav !
– « Bevet ar Republik ! » emezo ’c’h ober dav...
– « Breizh ! Buhez d’ar Roue ! » emezomp en ur vouezh,
« Doue ha Breizh ! » Da-vat e tennomp en o zouez...
Evel kalz a re all, va zri mab oa lazhet,
Siwazh ! Me va-unan oa tizhet, gwall c’hloazet...
Beleien hor parrez a oa d’hon heul ganeomp ;
Neuze ’kerzhan d’o c’haout, o lavaret : « Tec’homp !
Ar buanañ gwellañ, tec’homp kuit, hep gortoz
Ar sklêrijenn da zont : tec’homp dre ma’z eo noz ! »
– Goude teuler ur sell war gorf va bugale
E redomp etrezek ar c’hoad, hag hepdale
Emaomp kuzhet, dizaon, dindan ar gwez hon tri.
Hogen kollet am boa kalz gwad dre va gouli
O redek evel-se ; ne oan mui mestr da’m fenn,
Boudinellet a rae va divskouarn, hag ouzhpenn
Ur boan vras am loske ; va c’halon ’vankas din...
– Pa deuas va nerzh din, e oa deut ar mintin :
An daou veleg, goude bezañ mat va gwelc’het,
A bede en-dro din daoulinet ha nec’het.
E oan c’hoazh o trugarekaat ar veleien,
P’am eus gwelet unan eus hon amezeien
O tont war-zu ennomp, ar re c’hlas war e lerc’h :
Ar re-mañ a dennas, ha neuze ’savas bec’h.
Ne c’hellen ket sevel : hon amezeg, tizhet,
Hep lavaret ur ger, a c’hourvezas, lazhet.
Ar veleien dispont a redas war e dro.
Met kerkent soudarded, gant kalz komzoù garv,
A grogas enno start, a stagas o daouarn
A-dreñv o c’hein dezho ; hag ur potailh houarn
A oa laket din-me, ha me ken dinerzhet !
Goude kalz gwall daolioù, e oa ret deomp kerzhet
Dirak ar soudarded, laouen ha lorc’h enno.
O vezañ bet paket un den hanter varv,
O vezañ bet palet daou veleg ken fidel
Da lezenn an Iliz, kuzhet e Breizh-Izel
Dre ma karent o Bro ! – Klozet ’omp bet amañ
E prizon bras Kemper ; hor buhez da vremañ
A zo deut d’he zermen, ha ra zeuy hon Doue
D’hor gervel davetañ, e veleien ha me !
Rak, me ’oar, kondaonet ’omp bet dec’h da vintin
Hag e vezimp kaset hiriv d’ar « gwilhotin ».
O klevout kement-se, ne ran nemeur a van.
Ne spont ket ur c’hristen mat war e dremenvan.
Gellet am eus kofes. – Saveteiñ va ene,
Doue ! – Rentit ar peoc’h da Vreizh, da’m bro Gerne !

Daoulinañ ’ra da bediñ. An nor a zigor dirak ur gward o tont er prizon.

Vous êtes ici

association Daskor Breizh
06.11.32.35.32.
36, rue Basse,
29600 Morlaix