Erminig ar roue Konan
* Nous avons modernisé l’orthographe selon le standard peurunvan, mais nous avons respecté les tournures d’origine (et notamment les mutations et les particules verbales).

Abaoe tost da bevar c’hant vloaz, Bro Arvor a huanade dindan galloud gwasker ar Romaned kriz. Meur a wech, Arvoriz o devoa klasket en em sevel, gounit o frankizioù tremenet ; hogen, trec’het e oant bet dalc’hmat, ha bourrevien Rom a gendalc’he atav da waskañ anezho ar gwashañ ma c’hellent. Arvoriz, boaz ma’z oant da c’hourc’hemenn, a gave kaletoc’h a se plegañ d’an estren.

War-dro ar bloaz 383, an den kriz Maksim a c’halvas d’e sikour ur brezelour yaouank a Vreizh-Veur, anvet Konan Meriadeg. Hemañ, trellet gant promesaoù kaer an tirant, a oe mall gantañ kuitaat e stadoù evit dont da Vro-C’hall.

Konan Meriadeg a yoa ur priñs yaouank kalonek ha kadarn ; en un nebeudig devezhioù en devoa dastumet un arme darev da vont d’ar brezel dindan e urzhioù, darev ivez da lazhañ pe da vervel gantañ.

Konan Meriadeg en devoa fiziañs en e ouiziegezh hag en e nerzh-kalon, kerkoulz ha m’o devoa ar Vretoned fiziañs en o mestr.

Konan a reas pourchas meur a lestr a vrezel ha lakaat martoloded warno, hag e teujont da zouarañ war aodoù Leon.

A-raok mont pelloc’h war douar an Arvor, Konan a fellas dezhañ reiñ un tamm diskuizh d’e dud a vrezel. Ober a reas eta d’e dud chom el lec’h-se, endra ma’z ae, eñ, gant un nebeut dijentiled, da welet ar vro a-dost evit ober anadoudegezh ganti.

Diouzh un tu, ar c’hampadur a yoa gwaskedet gant ur c’hoad teñval ha sioul ; diouzh an tu all betek an dremmwel, ne weled nemet pradeier, runioù hag un nebeut lanneier. Eno e weled o sevel lorc’hus o fenn war-zu an neñv, ar meinhir hag ar peulvanoù, c’hoant ganto d’en em sevel uheloc’h c’hoazh dirak an dud estren-se evit stankañ an hent outo, evit miret na vresfent mui pelloc’h douar sakr an Arvor. Goude bezañ chomet ur pennad brav, nec’het a-walc’h da sellet ouzh ar mein iskis-se, Konan hag e vignoned a gendalc’has gant o hent.

Ha setu m’en em gavjont dirak ur stêr ledan, diaes-kenañ da dreizhañ...

– Nec’het ’on, eme ar priñs.

– Distroomp war hor c’hiz, eme ar re all.

– Distreiñ?... Biken !... Kentoc’h e tremen[f]en ar stêr diwar neuñv.

Kendelc’her a rejont c’hoazh ur pennad gant o hent, o klask un treizh bennak da dreuziñ ar stêr, pa glevjont evel ur glemmadenn.

– Petra eo ar vouezh klemmus-se am eus klevet ? a c’houlennas Konan o treiñ ouzh e dud.

– N’em eus klevet netra, aotroù ! eme unan.

– Faziet ’oc’h bet, kredabl, aotroù ! eme unan all.

Hag ez ejont a-nevez en hent. A-benn ur pennad, Konan a chomas adarre a-sav.

– E gwirionez, emezañ, ne fazian tamm ebet... Selaouit-c’hwi hoc’h-unan...

Holl e chomjont da selaou. Klevet a raent mat bremañ klemmoù goustad ha skiltrus hag a deue betek o divskouarn.

– Sellit ! eme ar priñs breton, al loenig koant-se eo a glevemp oc’h huanadiñ. Gouliet e rank bezañ, rak doare en deus da c’houzañv kalz.

Hag o komz evel-se, Konan a ziskouez d’e vignoned ul loenig bihan, bihan-tre, gwisket gant ur sae wenn-kann, nemet beg e lost a yoa du.

– Na kaerat loen ! eme Konan, na me ’garje e dapañ evit hel louzaouiñ !

– Al loenig-se, eme unan eus ar vrezelourien, a zo un erminig. N’eo gouliet e doare ebet, aotroù. C’hoant en deus da dreuziñ ar stêr. Hag evel n’hell ket hen ober hep stlabezañ e sae wenn, ez en em ro da ouelañ : gwell eo gantañ mervel eget en em saotriñ !

– Me a zo o vont da esa e dapout ! O pebezh loenig brav !

Ha setu Konan o vont war-zu ennañ. O klask tec’het, an erminig a reas ul lamm e-kreiz al lec’hid, ha kerkent e laoskas ur youc’hadenn skiltrus, he zroad a yoa stlabezet-holl, hag e teuas war he c’hiz d’en em deurel etre daouarn astennet ar priñs Konan.

– O erminig koant ! eme Konan o tremen e zorn war he c’hein hag o sec’hañ he zroad gant un tachad eus e vantell. Ha kerkent he zroad a deuas da vezañ gwenn-kann evel diagent.

An erminig anaoudek a reas ur sell karantezus ouzh Konan evel p’he divije bet c’hoant da lavaret dezhañ : Bennozh Doue !

Eno ez erruas e veaj, mall oa gantañ distreiñ da gaout e dud evit diskouez dezho e gavadenn. An erminig he-unan ne glake mui tec’hel, evel pa vije deuet da vezañ doñv en un taol.

A-c’houdevezh, Konan a zalc’has mat d’e erminig, hag houmañ eus he zu a zalc’he tost d’ar priñs ; heuilhañ ’rae anezhañ e pep lech, evel ur c’hi mat.

Meur a vloavezh a-c’houdevezh, ar gwasker Maksim a falvezas dezhañ goprañ ar priñs yaouank breton evit an taolioù-kaer en doa graet eus a-zalek Dol betek Naoned o trec’hiñ e enebourien ; hag e roas dezhañ Bro-Arvor e leve.

Evel gouarner, Konan Meriadeg a glaskas atav ober ar muiañ ’r gwellañ a vad d’e sujidi. Ha setu penaos e teuas da vezañ karet-meurbet gant an holl Arvoriz, betek zoken kinnig dezhañ an anv hag ar garg a roue. Konan n’oa ken nemet dug betek neuze. Gant kalz a blijadur ez asantas kemeret an anv hag ar garg a roue an Arvor. Maksim n’esaas tamm ebet miret outañ d’hen ober, rak m’en doa ar garg pell a yoa.

An Arvoriz a oe eürus gant Konan. Reiñ a reas dezho o frankiz gwechall, ha bezañ o devoe o lezennoù dezho o-unan.

A-zalek neuze, Tramoriz deuet da heul Konan Meriadeg hag an Arvoriz ne rejont nemet ur bobl. Roet e oe dezho an anv a Vretoned Arvoriz, hag hiziv o anver Bretoned pe Breizhiz. Liammoù start a gerentiezh a unane Arvoriz ha Beizhiz Tramor ; en em welet a raent alies, hag alies ivez o istorierien ne reont anezho nemet ur bobl hepken, ar Bobl geltiek.

Met, petra oa deuet erminig ar roue Konan da vezañ e-pad ar c’houlz-se ?

Un devezh brezel, al loenig brav, hag a gare kalz e vestr Konan, a guitaas teltenn ar priñs, en despet d’an holl lazigoù a rae dezhañ Darera, gwreg ar brezelour, ha Gwenola e verc’h ; ar re-mañ o doa graet pep tra evit e zerc’hel.

Galoupet he devoa an erminig, galouper eus holl nerzh he divesker betek an dachenn a vrezel, da gaout ar priñs roue Konan.

Ar vrezelourien a anavezas anezhi a-bell, diouzh he sae wenn :

– Erminig Konan ! emezo holl war un dro.

Ar roue a vousc’hoarzhas, hag a oe evel laouen naet ha kennerzhet o welet e erminig ; skeiñ a reas ken kalet war e enebourien ma kemerjont holl an tec’h evel pa vijent spontet.

Ar vrezelourien a deuas d’o zachenn a ziskuizh o tougen ganto an erminig gant kalz a enor.

– Pokit c’hoazh ur wech da Wennig, c’hwi, Darera, ha c’hwi ivez, va merc’hedigoù karet, a lavaras Konan o tiskenn an erminig d’an douar. Pa’z eo degouezhet en hon touez edomp o vont da gilañ ; hogen, ar gwel hepken eus al loenig banniget en deus roet deomp nerzh-kalon hag hon eus evel-se roet lamm d’an enebourien divadez.

Gwennig a oe karget a bokoù hag a lazigoù. Bep seurt enorioù a oe rentet dezho c’hoazh gant ar vugale a zouge anezhi en-dro d’an deltenn, e-giz ma rae ar soudarded goude an emgann.

A-zalek neuze e oe miret ur c’hrogn d’an erminig e teltenn ar roue. Pa oe deuet an noz e oe kaset di da lojañ, hag an holl a yeas kuit goude bezañ nozvezh vat dezhi.

Gwenola vihan a bokas betek teir gwech d’an erminig, kement a boan he devoa o tispartiañ diouti. Un dra bennak a yoa marteze o lavaret dezhi ez oa un darvoud bennak o vont da zegouezhout gant he loenig e-pad an noz. Koulskoude, evit sentiñ ouzh he breudeur hag he c’hoarezed, Gwenola a dechas evel ar re all.

Kerkent ha gouloù-deiz edo an tiegezh war-sav. Klevet e oa ur vouezhig klemmus e-kichen dor an deltenn. Gwenola eo a oe da gentañ oc’h anavezout mouezh he Gwennig ker. Digoret an nor, petra oe gwelet ? Gwennig astennet war an douar, ken kailharet ma vije bet diaes-bras d’un diavaeziad gouzout petra ’oa. Krediñ a c’helled e oa bet soubet en ur poull annoaz [?].

– Gwennig ! o Gwennig paour ! eme ar vugale darev da ouelañ.

Lagad Konan a yoa entanet, hag e selle pizh en-dro dezhañ. Klask a rae an digalon, rak, hep douetañs, graet e oa bet an taol gant unan bennak a-dost, enebour dezhañ. An erminig vat a reas ur sell truezus ha mantret ouzh he mestr karantezus, ar roue Konan, ha prestik goude e varvas.

Soudarded Konan a zegasas dirak o mestr ur spier kavet ganto o rodellat war-dro an teltennoù. An aon rak ar marv a reas d’an den-mañ anzav en doa e gwirionez soubet Gwennig an annoaz [?] : gouzout a rae ervat e varvje gant an anken o welet he sae wenn mastaret en doare-se ; gouzout a rae ivez e rake kalz poan da Gonan, e enebour.

Hervez ma lavar an istor, Konan a lezas e vuhez gant an torfedour, er gwel eus madelezh an erminig. E-pad ar c’houlz-se, ar vugale o doa savet korfig an erminig ; Darera a walc’has dezhi he sae, ha goude e oe douget d’an douar. War he bez e oe savet ur peul maen ha skrivet e oe warnañ ar c’homzoù brezhonek-mañ :

Ar marv kentoc’h eget ar c’hailhar !

E koun eus an erminig Konan a reas lakaat he skeudenn war e holl zilhad, ha zoken war e vannieloù. Alies e lakae ivez ganti ar c’homzoù emaon o paouez skrivañ.

Setu aze penaos ez eo bet savet ardamezioù Breizh-Izel.

Hor rouaned kozh koulz hag hon duked a c’helle gant gwirionez lavaret da baotred Bro C’hall :

Erminigoù Bro-Vreizh a zo un tamm mat koshoc’h eget lili Bro-C’hall !

Kentoc’h mervel eget bezañ kailharet !

Ar c’homzoù kaer-se a dlefe bezañ diviz pep kristen !

Vous êtes ici

Livre

Erminig ar roue Konan
association Daskor Breizh
06.11.32.35.32.
36, rue Basse,
29600 Morlaix