Chabist kentañ

Genre
Poésie
Langue
Breton
Source
Morlaix, Victor Guilmer, 1837
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

1
Ur werz pell amzer zo bet skrivet e galleg,
Hag a dlefe pell zo bezañ e brezhoneg,
A glevfot1, mar gallan, ha poent a-walc’h e ve ;
Rak e Breizh, en ho pro, ha va hini ivez,
Eo c’hoarvezet an taol p’hini a zisklêrian :
Biken ne vo kanet kaeroc’h taol evitañ.

2
Ar Saozon a zo bet (c’hwi her goar) a-viskoazh
Adversourien hor bro, ha bepred ez int c’hoazh.
Meur a grogad zo bet etrezo hag hon tud,
Krogadoù rust-meurbet, e lec’h ma kroget mut3 !
Met e-touez kement all, biskoazh gwashoc’h brezel
Eget etre ar Saoz a zalc’he Ploermel
Hag ar Vretoned taer, oc’h ober gwarnizon
Gant Robert Beaumaner, a gentañ gwad Breton,
Er gêr hag er c’hastell brudet a Joselin,
Evel ma’z hel lenner skrivet war parchimin.

3
Er bloavezh mil tri c’hant hanter
Abaoe ma’z oa deut er bed-mañ hor Salver,
Ar Saoz a Bloermel a lakae an tan gwall
En tiez war ar maez ; a lazhe ar chatal ;
Gwaskañ tudigoù paour, dinoaz ha disouten ;
Ha biskoazh n’o devoe na gourdrouz, na kelenn
Digant o mestr Bambro, ken didruez hag i !
Beaumaner a glevas an hirvoud hag ar c’hri
Eus an dud glac’haret. Gloazet gant doan e vro,
E c’houlenn andiañs digant ar Saoz Bambro.

4
« Setu me deut d’ho kaout, ’me Robert Beaumaner,
D’ober klemm ; rak ho tud a zistruj ar c’harter.
Mar grevit an ezec’h, a belec’h ho pezo
Nag ed, na kig ivez ? Ha ret mat a vezo
Deoc’h-hu kerkoulz ha din, deomp-ni tud a gleze,
Arat, mediñ, dornañ ha skuizhañ, marteze !
Touit eta pelloc’h ne gwaskfot e nep seurt4
Ar geizh diwar ar maez ! Pe Charlez pe Montfort
A vezo duk e Breizh, petra ’ra se dezho ?
Grit brezel ouzhomp-ni, espernit anezho ! »

5
« Tavit war ar poent-mañ, eme neuze Bambro,
E difrom c’hwezhet frank ; va selaouit d’ho tro :
Bezit kontant, Aotroù Beaumaner, pe fachet,
Grit ar pezh a garoc’h, Gallaoued, Bretoned,
Va roue-me a vo mestr e Frañs hag e Pariz,
Ha Montfort a vo mestr war an dukaj a Vreizh,
War kement ’zo etre Pontorson ha Gwened,
Adalek Sant Vaze tre betek an Naoned ! »

6
Echu e gomz gantañ. Robert, hep koll amzer,
A zistro ouzh ar Saoz, evel-henn ken seder :
« Soñjit, Bambro, soñjit un huñvre all,
An huñvre-se zo soñjet fall ! »
Na dre gaer, ne dre as5, birviken, kredit se,
Hanter troadad douar e Breizh-Izel n’ho pe !
List6 ho kombat, Aotroù !… Alies, paotred balc’h7,
Goude prometiñ re ne reont ket a-walc’h !
Mar plij deoc’h ar gombat, ar c’hemmesk hag ar gwad,
Setu amañ ho ten !… Parlantit ur ger mat !
Mar karit otramant e c’hellomp ober gwell :
Asinomp un devezh evit ober brezel
Gant tregont a bep tu, tri-ugent pe ouzhpenn,
Ma vo gwelet pere a vo mestr en dachenn ! »

7
« Mat eo, eme Bambro ; ra vo graet evel-se ;
Tregont eus va faotred ouzh tregont eus ho re ;
Pep a varc’h dindano !… » Hag o daou, war o le,
Beaumaner ha Bambro o deus kemeret deiz
Evit ar gombat rust etre Bro-Saoz ha Breizh,
Hep trucherezh, na chalm, nag ardoù disleal.
Pedomp Doue an neñv, n’eo na bouzar, na dall,
Ma teuy ar gwir da vat hag ar gaou kaout e fall !

8
Distro da Joselin, Robert a Veaumaner
(E dal zo diroufenn, e zaoulagad seder)
Ken buan da gement na marc’heg8, nag aotroù,
E tisklêrias penaos oa c’hoarvezet an dro ;
E kontas ger-da-c’her, hed-a-hed, kement kaoz
A oa bet etrezañ hag ar c’habiten saoz.

9
« Tudchentil, klevit mat : etre me ha Bambro,
Kombat zo asinet gant tregont eus va bro
Ouzh tregont eus e re. Hag e vankfe din kant,
Me o c’havfe souden, paotred start ha vailhant,
Mat da skeiñ gant al lañs pe gant ar c’hleze hir,
Gant kontellasenn verr, pe gant ar vouc’hal dir.
Ya ! Me ’gavfe kant, mat a vrec’h hag a zorn,
Ha dispont a galon, ha kalet a askorn ! »

10
« Aotroù Robert, eme raktal ar Vretoned,
Soudarded, marc’heien koulz hag ar baroned,
Ni hoc’h heulio laouen evit diskar Bambro
Hag ar re ’zo gantañ o glac’hariñ hor bro.
N’o devo nag arc’hant, na ranson diganeomp,
Rak ni zo gouest da skeiñ a-droc’hioù9 hag a-blom.
Fizit war hon divrec’h hag hor c’halonoù taer ;
Ha bremañ grit ho choaz, Aotroù a Veaumaner. »

11
« Tinteniac da gentañ : ra vo Doue meulet !
Guyon a Rochefort ; Charruël mat anvet ;
Guillou ar March goude ; Robin a Raguenel
A vo ganeomp ivez, hag Olier Arel,
Ur Breton ferm mard eus ! Karo a Vodegat ;
An den brudet-meurbet Jeffrey, aotroù ar C’hoad ;
Ar chevalier Hüon a Sant Ivon ;
Bremañ, Yann Rousselot, taer evel ul lëon.
Setu nav chevalier, ha va-unan zo dek.
Eus a izeloc’h renk, bremañ, hep kaout abeg,
Guillou a Montalban en deus va c’hentañ choaz,
Hag Alan Tinteniac, c’hwi ’oar hemañ zo gwaz !
Tristan Pestivien, istimet gant an holl ;
Alan a Keranraix ; goude, e eontr Loll ;
Fontenay a Goyon, gant o c’hlezeier hir,
A ranko diskouez deomp pelec’h ’mañ ’r gwellañ dir !
Capus ar Fur, ’michañs, ne ankounac’hain ket ;
Jeffrey dimeus ar Roc’h a vezo marc’hekaet,
Perak ? Budig, e dad, en deus brezelekaet
Betek Konstantinopl gant enor ha kouraj !
Ma ve Saozon Bambro evit ober domaj
Da baotred mempret evel-henn,
Biken kleze na lañs ne dlefent mui dougen ! »

12
Robert a Veaumaner en deus choazet goude
Jeffrey Polard ; Mauris Tresiguide ;
Guyon Pontguen ; Jeffrey eus a Meslon ;
Mauris ar Parc, gant Beaucorps, e vignon ;
Guillou al Lann ; Serent ; Richard ivez ;
Olier Monteville, brudet evel den kreñv.
Setu i anvet holl, hag i holl o stouet,
Gant respet, Beaumaner o deus trugarekaet.

13
Ra zeuy bremañ Doue, mestr ha krouer an holl,
Da viret n’o devo droug, dizenor pe koll :
Ra zeuy, er c’hontrol, pep gwall chañs
War soudarded Bambro, distruj ha dismegañs !

14
Bambro, diouzh e gostez, evit sevel tregont
En deveus bet kalz poan, setu amañ ar gont :
Caverley ; Knollis ha Croquard ;
Yann Plesanton ha Richard ar Gaillard ;
Helcoq, e vreur, ha Jennequin Taillard ;
Repford ; Richard ar Lann ; Thomas a Belliforz,
Pehini n’en em gann nemet a daolioù horzh,
Ugent lur zo enni ha pemp lur all ouzhpenn :
An neb a vo tizhet ganti diwar e benn,
Na bara, na gwastell ne debro birviken !
Clamaban, gant ur falz dibalamour ha vil,
Leun a gleizhier, a broudoù war e c’hil10,
Kamm ha garv, distailh a dremm,
Hag e beg zo meurbet lemm :
War-lerc’h ar falz kriz-se n’en deus remed ebet !
Betonchamps ; Heroüard a oe goude choazet ;
Hüalton alaman ; Marechal a Vitart ;
Isannay an hardizh ; Robinet Melipart ;
Rango ; Robin Adez ; Trussel hag Helluchon ;
Dagorn kriz evel tigr, eus a vro ar Saozon,
Hon eus anvet ugent ; c’hwec’h alaman ivez.
Pevar eus a Vrabant a oe savet goude :
Ganelon ; Guill’Gaillard ; Dardaine hag Aspremont.
Setu merket bremañ anvioù an tregont.

15
Kouraj ha nerzh a-leizh o deus an tregont Saoz,
Sterniet penn-kil-ha-troad11, laset klenk, armet kloz,
Ne vank dezhe na kabelloù12 houarn,
Da diwall penn ha divskouarn,
Na chupenn arm13, na maneg ler,
Na kleze hir, na kontell verr,
Na lañs beg-lemm, na falz, nag horzh pounner,
Hag e touont, en anv hor Salver,
Penaos Beaumaner hag e dud
A vo dizale lazhet mut !

16
Met, dimeus e gostez, an den fur Beaumaner
Da Zoue ha d’ar Sent a gouestle an afer.
Deut an termen, deut an deiz,
Robert en deus galvet ar paotred eus a Vreizh :
Oferenn a glevjont, hag holl ’int absolvet.

17
« Bremañ, chevalerien, baroned, soudarded,
C’hwi ’oar, eme Robert, e pretant ar Saozon
Ober o mestr warnomp ; met bezomp dispouron !
Startomp c’hwek, dalc’homp mat an eil ouzh egile ;
Ar viktor a vo deomp gant sikour hon Doue !
Digant an duk a Vreizh, p’hini en deus hol le,
Ar Frañs holl, an dukez, p’hini zo kar din-me,
Hor bezo da viken joa, enor ha brud vat.
Mar teu eta Bambro er-maez dimeus ar c’hoad,
Prometomp war hor feiz, penaos hiviziken
Hini deus e lignez n’her gwelo o pourmen ! »

18
Ouzh e tregont, Bambro, balc’h ha leun a vrabañs,
A lavare : « Me ’meus tennet va nigromañs ;
Levr ar sorser Merlin am eus lakaet da lenn,
Pehini a bromet e chomo an dachenn
Ganeomp, hag ar profit an devezh a hirie :
Breizh a vo da Montfort hag ar Frañs d’hor roue :
Beaumaner hag e dud a zo deomp-ni abred ;
Fenoz o welfot holl lazhet pe prizonied. »
Evel-henn e soñje, evel-henn e komze,
Met Doue her c’hleve hag hen dislavare.

 


1 a glevoc’h — displeget e vez alies evel-se.

2 « Pevar bloaz zo ’oa dimezet pa varvas Yann III, hep lezel ur bugel da zougen e gurunenn war e lerc’h. An daou gar tostañ dezhañ oa Yann Montfort, e hanter-vreur, pried Janed Flañdr, ha Janed Breizh, e nizez, pried Charlez Bleiz. Gwirioù Charlez Bleiz ha re Yann Montfort, her-vez barnerien an amzer-se, a oa keit-ha-keit ; gant aon d’ober gaou ouzh hini ebet, Yann III ne fellas ket dezhañ anaout re ar c’hentañ kentoc’h eget re an eil ; pa vije komzet a se dezhañ war e dremenvan, e lavare : En an’ Doue, lezit ac’hanon e peoc’h ; n’houl’an ket sammañ ma ene. Goude e varv, ar Vretoned en em rannas e div gostezenn : hini Bleiz, harpet gant Bretoned Breizh-Uhel ha gant ar C’hallaoued, hag hini Montfort, harpet gant Bretoned Breizh-Izel ha gant ar Saozon. Ar brezel a zirollas hag ar gwad a ruilhas e pevar c’horn ar vro. » Yann-Vari Perrot, Buhez ar Sent.

3 crocher en silence comme font les bouledogues, crocher dur (de Goësbriand)

4 sort

5 de gré ni de force (de Goësbriand)

6 lezit

7 arrogant (de Goësbriand)

8 chevalier, pluriel marc’heien (de Goësbriand)

9 à tour de bras, par-dessus l’épaule (de Goësbriand)

10 kil : le dos d’un sabre, le dos de la main, la nuque (de Goësbriand)

11 équipés tête, nuque et pieds, c’est-à-dire de pied en cap (de Goësbriand)

12 coiffure, couvre-chef (de Goësbriand)

13 jupon d’airain, cotte de mailles (de Goësbriand)