Katellig Kerheol

Genre
Roman
Langue
Breton
Source
Redon, Imprimeries Réunies, A. Bouteloup et fils aîné, 1913
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

 Kerheol n’ez eus nemet daou diegezh : n’eo ket bras ar gêriadenn eta, ha setu perak n’eo nemeur anavezet.

Ma vijec’h aet di dek vloaz a zo bremañ, ho pije kavet eno un tiad tud eürus, pevar den ennañ : an tad, ar vamm, ur verc’h plac’h yaouank hag ur paotrig a bevarzek vloaz.

An tad, Jakez an Ti-Maen a raed anezhañ, un den a bemp bloaz hag hanter kant pe war-dro, gwenn e vlev, sonn c’hoazh evelato war e seulioù, a yae bemdez d’ar parkeier da labourat gant ur mevel pe zaou, diouzh ar pres labour a veze. Dimezet oa da Drifina ar Vaengleuz, hag eus an dimezi-se en doa bet, pemp bloaz warn-ugent a yoa, ur verc’h koant-meurbet, ruz he divjod, gwevn he divrec’h ha skañv he zreid, blev melen evel an aour o lugerniñ ’us d’he zad, ha daoulagad c’hlas en he fenn. Ya, koant ha fur oa, ha labourerez vat ouzhpenn, ur gwir deñzor evit he zud. Gant-se, n’eo ket souezhus he divije plijet d’an dud yaouank a-dro-war-dro. Meur a hini o doa zoken kinniget da Jakez an Ti-Maen lakaat anezhi da vestrez en o ziegezh. Katellig avat a rae skouarn vouzar hag a lavare atav : diwezhatoc’h ni ’welo…

E-kreiz he brud evel ma’z edo, leun a nerzh hag a yec’hed, karet ha meulet gant an holl, en ur vro e-lec’h ma’z eve bemdez da bep mare eus an deiz aer yac’hus ar mor, me ’lavar deoc’h ez oa Katellig Kerheol an eürusañ plac’h yaouank a vije gellet kaout e nep lec’h.

Na kaer oa he gwelet da zeiz pardon Santez Anna o vonet gwisket en he c’haerañ d’an oferenn-bred d’ar chapel vrudet !… Na kaer ’veze ha gwelet o tougen er brosesion ur skeudenn pe ur banniel ! Na plijadur he doa-hi hec’h-unan !… Ha goude ar gousperoù, echu an ofisoù, pegen bras ’veze he dudi oc’h ober gant he mignonezed he zroig bale en-dro d’ar stalioù !

Ya, eürus oa Katellig Kerheol.

Er parkeier, er beilhadegoù, er goañv, e-kichen an tan pe o kas ar c’harr-nesañ, Katellig a dremene mareadennoù laouen, a rae huñvreoù dudius gant merc’hed yaouank he oad. Pa dostae ur gouel bras e lavared : « Me a zo va zro da vont d’an oferenn-bred ! » — « A-benn pemzek deiz, a-benn eizh deiz, emañ friko Jakez ! » — Er bloaz-mañ ez aimp d’ar Pellgent ! Gant ma vezo brav an amzer ! » Peadra da leuniañ ar galon. Al labour en doare-se a zo skañvoc’h, un tamm mat.

Trueziñ a reer war stad an dud diwar ar maez, ha n’eo ket hep abeg, sur mat ; tenn a vez o labour alies ; koulskoude, nag a levenez o deus ivez bep eur mare !… Ar sul, ar pardonioù, ar foarioù, an euredoù, ar yec’hed, boued atav da zebriñ, pe vat pe fall e vez an amzer ! N’heller ket lavaret kement-all eus labourerien ar chêrioù, pell ac’hano…

Evit lavaret ar wirionez penn-da-benn, gwelet em eus peorien e kêr, goloet a druilhoù, liv an dienez en o c’herc’henn, du gant an naon, klañv gant an diouer eus ur bern traoù ret. N’em eus gwelet morse peorien reuzeudik war ar maez.

O tud kaezh ! a zilez ar maezioù evit mont e kêr, o krediñ e kavot eno mel da lipat ouzh ar mogerioù, huñvreal eo a rit, ha pegen kriz e vezo deoc’h dihunañ marteze e-kreiz an dienez, evel kement a reoù all ! Ya, an dienez ar washañ, re alies, siwazh ! setu eno lodenn an darn vrasañ eus an dud diwar ar maez a ya e kêr.