XI Diviz

Genre
Theatre
Language
Breton
Source
Vannes, Lafolye frères, 1908
Notice
The spelling has been modernized, but some forms (mutations, verbal particles...) has been kept.
Transcription
Sébastien Marineau
In the same work :

YANN DILEVE, ARZHUR A VREIZH

ARZHUR, d’an dud
Aet eo ar goulm kuit gant ar respont. A-raok pell, hep man ez vezin dishual.

YANN
Setu eta va enebour ! Sioulded. Arzhur a chom en distro o selaou ouzh Yann, a laka e holl ijin da gemeret un doare yen ha doujus. Aotroù !

ARZHUR, d’an dud
Setu eta va heskiner ! Uhel. Dont a rit a-dra-sur da reiñ din anaoudegezh eus mennozhioù va eontr em c’heñver ?

YANN
En enep eo. C’hoant en deus da c’houzout petra zo bet kaoz deoc’h da gemeret an armoù ’enep dezhañ, ha perak hoc’h eus en em glevet gant Filip-Aogust, e enebour.

ARZHUR
Roue Bro-C’hall en deus va difennet a-zoug ar wech ; eñ eo a oe va faeron pa oen degemeret marc’heg... Da’m mamm vat Koñstañs e roas e c’her e skoazellfe atav va gwirioù.

YANN, gant buanegezh
Ho kwirioù ? E pelec’h emaint ?

ARZHUR
Petra ’fell da’m eontr neuze ?

YANN
C’hoant en deus d’ho kwelet o sinañ an dilez eus ar pezh a anvit ho kwirioù war Vro-Saoz. An dilez-se a dle bezañ embannet e Bro-C’hall, e Bro-Saoz, er Skos, hag en holl vroioù a zo en em savet.

ARZHUR
Ha ma ran ar pezh a c’hoanta ho mestr ?

YANN
Ar frankiz a vo rentet deoc’h : roue Bro-Saoz a ankounac’hao ho follentezh, ho lakao adarre war ho tron a Vreizh-Izel hag a vezo ho tifennour hiviziken.

ARZHUR
Va difennour !... Aotroù Maubre, ha ma ran fae war e ginnig touellus ?...

YANN
A ! neuze, mallozh warnoc’h ! n’hoc’h eus da c’hortoz na pardon na peoc’h : brezel kriz a vo.

ARZHUR
Gwazh a se ! Livirit da’m eontr em eus soñj mat eus lavar va bro : « Kentoc’h mervel eget bezañ kailharet !  » hag e lavaran ouzhpenn eo gwelloc’h ar brezel eget ar vezh.

YANN, o vont en egar
Diskiant ’out ? Kollet ec’h eus da benn ?

YARZHUR, gant lorc’h
Aotroù Amias Maubré, ankounac’haat a rit ouzh piv e komzit.

YANN, d’an dud
Den diseblant ! Uhel. Ankounac’haat a rit hoc’h-unan, priñs Arzhur, ha pezh ma’z oc’h hag e pelec’h en em gavit.

ARZHUR
E pelec’h emaon ! Er prizon, chadennet dre drubarderezh breur va zad, an hini a dlee va difenn. Ar pezh ma’z on, Aotroù Maubre, duk a Vreizh-Izel dre lignez va mamm... An añjou, an Akiten, ar Poatou hag an Normandi a zo din. Bez ez on erfin roue a Vro-Saoz peogwir ’on heritour da’m zad Jafrez ha da’m eontr Richard Kalon-Leon.

YANN
Gevier !

ARZHUR
Ne livirit ket eo gevier an dra-se ! Ar gwirioù-se n’hellont ket bezañ nac’het ouzhin ; anavezet ’int bet gant ar roue Richard e-unan, er Sisil, p’edo o vont d’an Douar Santel, embannet ’int bet e Bro-Saoz hag e Bro-Skos gant an eskob Eli ; nag ar prizonioù nag an tourmantoù, nag ar marv zoken n’hellint biken va lakaat d’o dileziñ ! Ya, bremaik e krenen dirazoc’h : hogen ar soñj eus troioù disleal ho mestr he deus rentet va nerzh-kalon din.

YANN, oc’h enebiñ ouzh ur froudenn a vuanegezh
Ya da ! chom a reot er prizon, aotroù koant, pa’z eo gwir e plij kement deoc’h.

ARZHUR
Soñjit ervat ! Gwasket hiriv, marc’hoazh marteze em bezo ar gounid... N’em eus graet nemet erbediñ keit ha m’am beus bet fiziañs e lealded va eontr ! Pediñ ’ran ho mestr da zerc’hel soñj eus ar mare m’oa e-unan dinerzh hag harluet, eus an amzer-se m’oa argaset gant e dad Herri II ha bannet eus al lez ; e baourentez neuze a yoa ken bras ma oe lesanvet Yann Dileve !

YANN, d’an dud
Pebezh soñjoù kasaüs !

ARZHUR
Dre un torfed e pignas war an tron. Ne chomo ket pell eno, rak erru eo ar roue Filip da’m sikour ; e armoù, sur ’on, a zo a-benn-vremañ war dreuzioù ar vroig-mañ. Dizale em bezo ar frankiz adarre, galloudus e vezin ivez, ha da’m zro me a lavaro : mallozh d’ar roue Yann !

YANN
Den diskiant ! Ra gouezho ar c’homzoù milliget-se war da benn !... Kae, kred ac’hanon, gwelloc’h eo dit prenañ ar peoc’h o stouiñ dirak roue Bro-Saoz, goulenn pardon digantañ... gant aon ne vefes re ziwezhad ! Setu diwezhañ komzoù va mestr.

Ober a ra seblant da vont kuit.

ARZHUR
Chomit c’hoazh !... Ho mestr... Mat ! peogwir e talc’hit ken brav e lec’h, me a gomzo ouzhoc’h evel pa vije e-unan amañ dirazon, hag e lavaran : krediñ a rec’h ac’hanon, gwall-zigalon o reiñ din da zibab etre an dizenor hag ar marv, o soñjal e karjen gwelloc’h ar vezh !... hag eo abalamour ma ’mañ an hevelep gwad o redek en hor gwazhied ?

YANN
Priñs !

ARZHUR
Ar gwad-se a zo ivez gwad Jafrez ha Richard, daou varc’heg kalonek ha dispont. Me, klask da vignoniaj ? krediñ ez leoù ? Aet ’out ’enep dezho ! Me, goulenn truez ouzhit-te, Yann, mab digalon, a savas teir gwech ’enep da dad marv ouzh da vallozhiñ ! ganez-te, breur fall, ac’h eus dalc’het va eontr Richard e prizonioù an Aotrich, hag az peus ur pennad goude kaset torfedourien d’e lazhañ er c’hoadoù ! Krediñ ez enor, Yann, trubard d’e c’her, ac’h eus gwerzhet da vignoned en Evreux evit kaout da-unan ar vuhez ! Me, fiziout ennout-te, marc’heg disleal ! En despet d’ar gomz roet dre le da Laou a Reier ac’h eus va zaolet er prizon-mañ, ha kondaonet da vervel gant an naon daou warn-ugent dijenbtil tapet er memes amzer ganin e seziz Mirebeau !

YANN, du gant ar gounnar
A-walc’h ! A-walc’h !

ARZHUR
Goulenn truez ouzhit ! O ! ne ran ket ! an dra vezhus-se am rentfe din eus da vignoniaj !... N’em eus tamm ebet ezhomm anezhi !...

YANN, o sailhañ warnañ
Trubard !

ARZHUR
A !

YANN
D’an daoulin, bugel !

ARZHUR
Roit peoc’h din, n’eo ket c’hwi ar roue ! ha rak-se perak ez eus aet kement a zroug ennoc’h ?... Daoust ha kablus ’oc’h eus an dorfedoù-se ?

YANN, d’an dud, diskrognet eo evel ur c’hi klañv
Mervel a ray !... Uhel. Hubert ! D’an dud. Bezomp adarre evel pa ne ve netra etrezomp !