ar Mevel

Genre
Roman
Langue
Breton
Source
Brest, Gwalarn, 1933
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Transcription
Aleksandr Ar Gall
Dans le même ouvrage :

Edont o tivizout diwar-benn se, pa glevjont klouedenn ar porzh o tigeriñ.

– Erru eo tud, eme Berig en ur sevel. Sell, ur paour eo, a gredan. Ur sac’h a zo war e gein.

– Digor an nor neuze, eme Janig, bepred madelezhus.

An diavaeziad a zeuas en ti.

– Petra ’glaskit, va den mat ? eme Ber.

– Feiz, eme egile, en ur sellout en-dro dezhañ dre zindan e dog, me ’zo o klask labour dre amañ. N’hallfec’h ket goprañ ac’hanon ?

Perig a chomas ur pennad da soñjal. Ezhomm, hag ezhomm bras en devoa eus ur mevel. E hini a oa aet an deiz a-raok  d’ober e dri deiz warn-ugent, hag ar foenn a oa da beurserriñ. Koulskoude, stumm hemañ ne blije ket dezhañ. Gwisket fall ha digempenn, ne oa heñvel nemet ouzh ur reder-bro, hag e zaoulagad a oa disleal.

– Gouzout a rit labourat douar ? emezañ.

– Penaos ! eme egile, ya, moarvat, va micher eo homañ !

– Eus a belec’h e teuit ?

Ar paotr a zaleas ur pennad da respont.

– Eus a bell e teuan, emezañ. Met bet on c’hoazh er vro-mañ.

Per a sellas ouzh Janig. Homañ he devoa truez ouzh aer truek ar paourkaezh.

– Petra ’lavarez ? emezañ goustadik.

– Feiz ! Evel a gari, eme Janig, Mar karez, e kemeri anezhañ evit un nebeut deizioù. Truezus eo e stad.

– Ar gwir a zo ganeoc’h. Met n’em eus ket fiziañs ennañ.

– Ne vo ket ret e virout.

– Ac’hanta, eme Ber a vouezh uhel, evit un toullad deizioù e roin labour deoc’h, mar karit. Ret eo dimp en em sikour.

Ar priz a voe graet, hag a-benn an deiz war-lerc’h, ar mevel a heulie Perig d’ar park.

An traoù a gerzhe mat a-walc’h. Ar paotr ne oa ket kaozeer, met labourat a rae. Koulskoude, ar mestr ne oa ket evit herzel da zisfiziout dioutañ, ha gant pres e c’hortoze distro e vevel kozh, ur paotr dimezet, den a-zoare, a oa gantañ abaoe ma oa o terc’hel tiegezh.

Eizh deiz a dremenas. Souden e weljont ur benveg bremañ, ur pezh dilhad goude, o vankout e-barzh an tiegezh. Kement-mañ o lezas diseblant da gentañ, met tennet e voe o evezh un deiz bennak.

– Ar mevel eo, eme Ber. Piv a-hend-all ?

– Me a soñj eveldout, eme Janig.

– Petra ’rin ?... Lavarout dezhañ ?...

– Gortoz un tamm, mar gallez. Me am eus hogozik aon rak ar galouper-se.

– Ya, ha me ivez ! Un taol fall hor boa graet o reiñ dor digor da hennezh.

– Ruzomp gantañ pemzek deiz, mar gallomp.

Met al laeroñsioù a gendalc’he, seul stankoc’h ma chome al laer direbech.

– N’eus ket da lavarout. Ret eo din komz, eme Berig.

Hag un devezh, o tebriñ lein, e troas ar gaoz war an tu-se. Ar mevel en em zifennas. Penaos ! Evit ul laer e vije kemeret ! Ha Janig a welas ur barr-kounnar o treuziñ e zaoulagad fall.

An traoù a chomas eno. Un daou pe dri devezh goude, e oa karget ar paotr, beure-mat, da vont da glask bleud d’ar vilin. Kreisteiz, enderv, noz, ... ha den ne zistroe. Pa voe debret o c’hoan ha kousket ar mabig, Per ha Janig a oa deuet d’azezañ war an treuzoù. Alies e plije dezho dont evel-se, d’an nozioù hañv, d’ober un diskuizh hag ur gaozeadenn dirak toull an nor.

– Ac’hanta ! eme Ber, chomet eo an hailhon-se d’en em vezviñ. N’eus ket da lavarout, ret e vo din reiñ e gont dezhañ.

– Ya ! Ha lavarout emañ ret dimp mont warc’hoazh da eured hor c’henderv, teir lev ac’hann ! Me n’eo ket aezet va spered.

– Ret-mat e vo dimp mont avat, Janig kaezh ! Int a oa bet en hon hini. Hon dle a zo da baeañ.

– Ya, a dra sur, eme Janig. Da vihanañ, ma vije deuet da vamm pe va hini da eveshaat ouzh Yannig, met peogwir ez aint d’an eured ivez...

– O ba ! Katell a ray ervat war e dro hag a viro an ti, ha neuze ne chomimp nemet un devezh hanter d’an hirañ.

– Selaou ! Erru eo ar paotr !

Erru e oa, evit gwir, bec’h dezhañ o stlejañ e gorfad, e zaoulagad dislontret ha baous-tout. Teurel a reas e vleud, bet taolet ha distaolet meur a wech, war leurenn an ti, hag hep rannañ ger, e klaskas hent e wele.

– Ne lavarin netra dezhañ fenoz, eme Berig. Warc’hoazh e vo gwelet.

An daou zen yaouank a chomas c’hoazh ur pennadig er-maez. Ar serr-noz a oa dispar. An oabl, chomet alaouret war-lerc’h ar c’huzh-heol, a roe liv da benn huñvreüs ar gwez uhel. En tu all, al loar a save evel ur rouanez. An aezhenn a vouskane en delioù un diskanig ken flour, ken tener, ma chome an eostig, a-greiz e ganaouenn arc’hantet, evel sebezet d’e selaou. C’hwez ar spern-gwenn a garge al liorzhig, hag ar priedoù dilavar hag eürus a veske o huñvredigezh gant huñvreoù an noz.

– Koantat nozvezh ! eme Berig. Kaerat eo hor bro, Janig ker !

– Ya, dreist-holl an draoñiennig-mañ. N’eus ket bravoc’h er bed !

– Evidomp, nann, a dra sur. El lec’hig-mañ e karfen mervel.

– Va zad, evel ma c’houzout, a gomze disul eus gwerzh ar C’hoadig. Pebezh eurvad mar galljemp hen prenañ.

– An huñvre-se a vagan pell ’zo. Neuze avat, Janig, ne vankfe netra d’hon eürusted.

– Hag-eñ e c’hallomp bezañ eürusoc’h eget bremañ ? Poan am eus o krediñ ! Doue a zo re vat evidomp : ar bleuñv a ziwan war hor gwenodenn, puilh ha tener evel glizh miz Mae war c’heot glas ar flourenn. O Perig, trugarekaomp Anezhañ hep paouez !

Hag eus an div galon unanet, gant c’hwezioù melus an noz, ur bedenn a drugarez hag a anaoudegezh-vat a savas etrezek an neñvoù.

Antronoz vintin, pa oa ar mevel o voueta al loened, Perig a soñjas ober ur sell ouzh ar bleud degaset gantañ an deiz a-raok. Ar varc’hadourezh a oa pell falloc’h eget en devoa gourc’hemennet.

– O, al lampon fall ! emezañ. Deus ganin, Janig.

Hag int o-daou etrezek ar solier, e-lec’h ma oa gwele ar mevel hag ar c’houfr ma kloze e zilhad ennañ. Per a grogas en ur benveg hag a savas ar golo.

Ur morzhol, un heskenn, dianket abaoe pell ’zo, un daou pe dri litrad sistr, un anduilhenn, skoachet mat e-mesk ur c’hrez hag ul liñsel skrapet en deizioù a-raok, setu ar pezh a weljont dirak o daoulagad.

– O dam, avat, filouter daonet ! An dro-mañ en em zisammin diouzhit !

– Perig paour, un enebour touet az po aze !

– Kaer ’zo lavarout, Janig kaezh, n’hellan ket pardoniñ traoù evel-henn. Ha neuze, petra a ray din pa vo pell ?

– Me a gren rak hennezh !

– Erru eo, eme Berig... he, paotr ! Deus war grec’h, mar plij !

Egile a savas en ur c’hrozmolat.

– Labour eus ar c’hentañ ac’h eus graet amañ, paotrig !

– Petra hoc’h eus-c’hwi da furchal va dilhad ? eme egile divergont.

– Hag e kredez difronkal, hailhon fall, eme ar mestr divontet a-benn ar fin. N’eo ket bremañ e tleen bezañ furchet an traoù-mañ ! Marteze em bije harzet ac’hanoc’h d’am laerezh kemend-all !

– Me laerezh !

– A-walc’h ! Ho kont, hag ho po arc’hant !

– Kas a rit ac’hanon kuit ?

– Soñjal a ran ! Ha c’hoazh hoc’h eus chañs, pa ne ziskulian ket ac’hanoc’h !

– Keuz ho pezo ! eme ar mevel en ur skrignal e zent.

Ha Janig a hirisas o welout ar sell kasonius a daolas war he Ferig. Hemañ, troet e gein, ne daolas ket pled da gement-mañ.

Ar gont a voe reizhet, hag a-benn ur pennad goude, ar reder-bro, e bak war e choug, a gemere toull an nor.

Degouezhet war an hent bras, e tistroas, hag o sevel e zorn war-du an tiig sioul :

– Lezit hardizh, tudjentil, emezañ. Keuz ho pezo !